Hiện phân bón và nguyên liệu sản xuất phân bón trên thế giới có xu hướng tăng mạnh; trong đó giá lưu huỳnh tăng gấp đôi, giá SA tăng 20%, giá đạm urê tăng 30% so với cuối tháng 12/2009.

DN cầm chừng

Vì vậy, các DN VN rất hạn chế nhập khẩu phân bón để theo dõi biến động của thị trường. Theo thông tin từ Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất VN, tình hình sản xuất phân bón trong nước 2 tháng đầu năm 2010 tiếp tục giảm. Phân ure chỉ đạt hơn 132.000 tấn, giảm 20%; phân NPK đạt 166.000 tấn, giảm 12,1%;... so với cùng kỳ năm 2009. Tuy nhiên, theo tập đoàn này, vào thời điểm cuối tháng 3, đầu tháng 4/2010, nhu cầu tiêu thụ phân bón sẽ tăng cao và giá bán cũng tăng cao hơn do xăng dầu, điện, nước, than... tăng giá sẽ tác động đến giá thành sản xuất phân bón trong nước.

Theo tính toán của ông Nguyễn Anh Kết - Giám đốc Cty cổ phần Thanh Hà (SX phân bón hữu cơ) thì chi phí sử dụng điện chiếm hơn 10% trong cơ cấu giá sản phẩm của Cty. Việc tăng giá điện được áp dụng từ 1/3, vì vậy, DN buộc phải tính toán mọi chi phí để tiết kiệm tối đa. Ông Kết cho biết, chắc chắn, một số sản phẩm của Cty sẽ phải tăng giá, nhưng mức tăng cụ thể bao nhiêu, và thời điểm tăng thế nào thì DN còn phải cân nhắc.

Còn theo ông Nguyễn Anh Dũng – Tổng Giám đốc Cty Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc: Giá điện đối với các cơ sở sản xuất công nghiệp tăng bình quân khoảng 6,3%, cơ cấu giá điện trong giá thành của Ure xấp xỉ 6%, do đó, việc tăng giá điện lần này sẽ “ngốn” của DN thêm khoảng hơn 3,2 tỷ đồng/năm. Theo tính toán của ông Dũng, mỗi năm sản lượng Ure của Cty đạt gần 200 nghìn tấn, chiếm 15% thị phần Ure của cả nước. Doanh thu của năm 2009 đạt 1.300 tỷ đồng. Vì vậy, nếu giữ giá Ure ổn định, DN chỉ hòa vốn chứ không có lãi. Thêm nữa, việc tăng giá than cũng khiến DN này khốn đốn bởi trong cơ cấu giá thành sản xuất Ure, than chiếm 70%.

Việc tích trữ hàng để bình ổn giá thị trường theo chỉ đạo của ngành chức năng xem ra cũng không ổn bởi theo một số DN, với lãi suất 12%/năm chưa tính các loại “phí” khác để vay tiền ngân hàng, thì cứ 1 tấn phân bón, DN mất hơn 100.000 đồng tiền lãi. Vì vậy, nếu vay hàng trăm tỷ đồng để tích trữ hàng thì số tiền lãi DN phải đóng không nhỏ.

Nông dân loay hoay

Theo cái lý của các DN, việc tăng giá các sản phẩm phân bón trong thời gian tới là điều... bất khả kháng bởi sản phẩm của các DN không nằm ngoài quy luật vận hành của cơ chế thị trường.

Vụ hè thu 2010 là vụ sản xuất quan trọng thứ hai trong năm chỉ sau vụ đông xuân. Vụ hè thu sẽ cung ứng khoảng 1/3 tổng lượng gạo hàng hóa xuất khẩu (khoảng 2 triệu tấn gạo). Đây cũng là vụ trồng lúa vất vả nhất trong năm vì từ lúc gieo trồng đến khi trưởng thành, cây lúa có nguy cơ giảm năng suất do thời tiết khô hạn, khắc nghiệt. Đến thời điểm thu hoạch, ở vựa lúa gạo cung ứng hơn 90% lượng gạo xuất khẩu cả nước là ĐBSCL thì lại đúng vào mùa lũ khiến việc thu hoạch, phơi phóng gặp rất nhiều khó khăn.

Trên thực tế hiện nay, có rất nhiêu hộ nông dân nghèo không đủ tiền để trang trải cho vụ hè thu sắp tới. Để giúp người nông dân có điều kiện mua phân bón với mức giá hợp lý, tại Hội nghị phân bón do HHPB VN tổ chức ngày 12/3 vừa qua, HHPB đã đưa ra vấn đề là phải giảm thuế GTGT từ 5% xuống còn 0% cho phân bón. Tuy nhiên, vấn đề này, HHPB, Bộ NNPTNT, Bộ KHĐT, Bộ Công Thương đã 5 lần có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, nhưng vẫn chưa có chuyển biến gì mới.

Được biết, sắp tới, HHPB sẽ tổ chức cuộc họp phối hợp với các bộ: Tài chính, Công Thương, NNPTNT và các nhà sản xuất về vấn đề giá phân bón sao cho phù hợp với tình hình chung. Hi vọng, phân bón - nguồn sống cho nông nghiệp sẽ có mức hỗ trợ phù hợp để 70% dân số là nông dân VN có thể yên tâm sản xuất trong vụ hè thu sắp tới.